Verplichte vrijwillige inburgering voor mensen uit de WWB

2011-09-06

Download PDF

Tot onze verbazing vernamen wij vrijdag dat het college van plan is 3000 mensen uit de WWB, waarvan het grootste deel de Nederlandse nationaliteit heeft, verplicht vrijwillig te laten inburgeren. Weigeren zij dit, dan worden zij gekort op hun uitkering. In navolging van de Groenlinks fractie (RIS 181153 / SV 461) willen wij de volgende (vervolg)vragen stellen:

Klopt het bericht dat het college 3000 Hagenaars uit de WWB verplicht vrijwillig wil laten inburgeren?
Het college maakt gebruik van de mogelijkheid om op grond van de Wet Werk en Bijstand WWB’ers te verplichten mee te werken aan arbeidsinschakelende trajecten. Kennis van de Nederlandse taal en samenleving (inburgering) wordt gezien als een belangrijk middel bij arbeidsinschakeling. Deze plicht wordt hen dan opgelegd vanuit de Wet Werk en Bijstand, voor zover zij al niet inburgeringsplichtig zijn op grond van de Wet inburgering. In het kader van de inhaalslag WWB-inburgering die we begin juni van dit jaar zijn gestart, zijn er op dit moment (peildatum 5 oktober 2011) ruim 4400 Hagenaars met een WWB-uitkering uitgenodigd. Daarvan zijn er 1208 een inburgeringstraject gestart.
Klopt het dat ook Hagenaars met de Nederlandse nationaliteit verplicht vrijwillig moeten inburgeren indien zij onder de WWB vallen?
Ja, de WWB schrijft voor dat een uitkeringsgerechtigde verplicht is om mee te werken om belemmeringen op te lossen om de kans op de arbeidsmarkt te vergroten.

Onvoldoende kennis van de Nederlandse taal kan in deze ook als een belemmering worden gezien. Als na een toets blijkt dat het taalniveau van de uitkeringsgerechtigde onvoldoende is, dan wordt deze persoon na een check of hij binnen de doelgroep van de wet inburgering valt (verplicht dan wel vrijwillig) op een inburgeringstraject geplaatst. Ook uitkeringsgerechtigden met de Nederlandse nationaliteit kunnen tot de groep (vrijwillige) inburgeraars behoren. (art.1 lid q van de WI).
Hoe stelt het college vast welke Hagenaars uit de WWB opgeroepen worden voor een taaltoets?
Den Haag kent naar schatting 8000 WWB’ers die gebaat zijn bij extra taal. Door een betere taalbeheersing zullen zij naar verwachting sneller aan het werk komen. In totaal zullen in 2011 ongeveer 1500 en in 2012 nog ongeveer 3000 inburgeringstrajecten voor deze doelgroep starten. De gemeente nodigt de WWB’ers uit bij wie de kans groot wordt geacht dat zij binnen de doelgroep van de wet inburgering vallen (verplicht dan wel vrijwillig) en gebaat zullen zijn bij het volgen van een inburgeringstraject om hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. De gemeente heeft voor het maken van deze selectie maar een beperkt aantal klantgegevens ter beschikking. Momenteel wordt geselecteerd op de criteria: niet geboren in Nederland, wel arbeidsplicht, volgt nog geen andere voorziening.
Wat zijn de exacte verplichtingen van en consequenties voor de verplicht vrijwillige inburgeraars, zowel vanuit de WWB als vanuit de WI gezien?
Vanuit de WI gelden de volgende verplichtingen In navolging van de Haagse Verordening Wet inburgering (art.15 en17) is in de overeenkomst met de vrijwillige inburgeraars opgenomen dat zij verplicht zijn deel te nemen aan de voorziening en daaraan gerelateerde activiteiten en gesprekken. Daarnaast zijn zij verplicht deel te nemen aan het inburgeringsexamen en gedurende het traject aan de gemeente te melden indien er door ziekte dan wel relevante omstandighedenniet aan de verplichtingen voldaan kan worden. Voor wat betreft de bijhorende sancties staat in de Wet inburgering opgenomen dat het college geen bestuurlijke boete oplegt indien voor dezelfde gedraging de bijstand kan worden verlaagd op grond van art.18, lid 2, van de WWB.

Vanuit de WWB gelden de volgende verplichtingen (artikel 9 van de WWB):
a. Naar vermogen algemeen geaccepteerde arbeid verkrijgen
b. Als werkzoekende ingeschreven (blijven)
c. Naar vermogen algemeen geaccepteerde arbeid aanvaarden
d. Gebruik maken van voorzieningen gericht op arbeidsinschakeling
e. Meewerken aan een onderzoek naar de mogelijkheden tot (voorzieningen die zijn gericht op) arbeidsinschakeling.

Daarnaast is in de WWB een aanvullende arbeidsverplichting opgenomen. Op grond van artikel 55 WWB kunnen gemeenten aanvullende verplichtingen die ‘strekken tot arbeidsinschakeling’ opleggen aan klanten. Voorlopig zal deze aanvullende verplichting alleen worden opgelegd aan klanten die een inburgeringstraject moeten volgen. Voor alle arbeidsverplichtingen geldt dat als klanten zich niet houden aan één of meerdere verplichtingen een maatregel kan worden opgelegd. Er zijn in totaal 55 maatregelen opgelegd aan WWB’ers die ofwel niet wilden deelnemen aan de intake dan wel verzuimden tijdens het inburgeringstraject.

In een telefonisch interview met de NOS op vrijdag 2 september1 stelde wethouder Norder het volgende: “Het gaat om alle mensen die in Den Haag zijn, die in de bijstand zitten en die onvoldoende taal kunnen lezen, schrijven of spreken om een baan te kunnen vinden”. Verder verscheen vandaag (6 september) een stuk op Westonline.nl 2 over het plan van wethouder Engelshoven om laaggeletterde werknemers op gesubsidieerde cursus te krijgen. Den Haag kent 100.000 laaggeletterden.
Kunnen wij uit de uitspraak van wethouder Norder opmaken dat alle Hagenaars uit de WWB een uitnodiging krijgen om een taaltoets te komen afleggen. Dus ook autochtone Hagenaars die niet of nauwelijks kunnen lezen en schrijven? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wanneer gaat dit gebeuren?
Voor WWB’ers met een taalachterstand geldt dat zij gebruik moeten maken van het taalaanbod van de gemeente Den Haag. Dat kan een traject voor laaggeletterden zijn of een inburgeringstraject. Iedereen, ongeacht afkomst, moet meewerken aan arbeidsinschakeling. Daarbij geldt dat we door de financieringssystematiek van het Rijk alleen iemand die volgens de Wet inburgering tot de groep verplichte danwel vrijwillige inburgeraars behoort een inburgeringstraject aan kunnen bieden. Voor alle WWB’ers, autochtoon of migrant, geldt dat de gemeente zoveel mogelijk kijkt naar de behoefte van de klant om zo een passend aanbod te kunnen doen.
Kan het college ons vertellen hoeveel autochtone Hagenaars uit de WWB niet of nauwelijks kunnen lezen en schrijven? Zo nee, waarom niet?
Er zijn geen gegevens beschikbaar over het exacte aantal autochtone Hagenaars met een WWB-uitkering die laaggeletterd zijn. Deze gegevens worden niet vastgelegd in klantdossiers.
Is het college van mening dat de vrijwillige inburgeringsvoorziening ook beschikbaar moet zijn voor autochtone Hagenaars, die niet onder de WWB vallen, als zij niet of nauwelijks kunnen lezen en schrijven? Zo nee, waarom niet?
De bestedingsregels van het Rijk bepalen dat de inburgeringsmiddelen alleen ingezet kunnen worden voor degenen die binnen de doelgroep van de Wet inburgering vallen, als verplichte inburgeraar dan wel vrijwillige inburgeraar. De inburgeringsgelden zijn specifiek bedoeld voor mensen die zich hier in Nederland willen vestigen of hebben gevestigd en onvoldoende kennis hebben van de Nederlandse taal en samenleving om volwaardig mee te kunnen doen in de maatschappij. De gemeente wil deze mensen die binnen de doelgroep vallen van de Wet inburgering nu nog de mogelijkheid bieden om gratis inburgering te volgen.

Voor de laaggeletterde autochtone Hagenaars zijn andere trajecten beschikbaar, zoals het gesubsidieerd taalaanbod via ROC Mondriaan Educatie om (beter) te leren lezen en schrijven. Deze doelgroep wordt ook nadrukkelijk gestimuleerd alsnog te leren en schrijven onder andere via het wervingsproject “Doe Weer Mee” van de regio Haaglanden.
Kan het college ons vertellen of de 100.000 laaggeletterde Hagenaars waar wethouder Engelshoven over spreekt bij geval van een uitkering ook onder de verplichte vrijwillige inburgering zouden vallen?
Indien zich onder de groep laaggeletterde Hagenaars WWB’ers bevinden die binnen de vrijwillige doelgroep van de Wet inburgering vallen, kunnen zij inderdaad op grond van de WWB en in het kader van hun arbeidsinschakeling verplicht worden om een inburgeringstraject te volgen. Ook hier geldt dat gezocht wordt naar het traject dat mensen zo snel mogelijk weer inzetbaar maakt.
Probeert het college de mogelijke uitval van een grote groep verplichte Turkse inburgeraars, na uitspraak van de Centrale Raad voor Beroep3, via de verplichting vanuit de WWB te omzeilen?
Nee, uitgangspunt is dat een inburgeringstraject als middel wordt ingezet om het doel, namelijk het hebben van een betaalde baan om zo volwaardig mee te kunnen doen in de maatschappij, te bereiken. Op dit moment wordt 10% van het totaal aantal Turken dat een inburgeringstraject volgt hiertoe verplicht vanuit de WWB. Voor deze Turkse inburgeraars met een WWB-uitkering geldt, net als voor de overige vrijwillige inburgeraars uit de WWB, dat als het taalniveau dermate laag is dat het de kansen op de arbeidsmarkt verkleint, de gemeente hen op grond van de WWB verplicht een inburgeringstraject te volgen. Het volgen van een inburgeringstraject kan de kans op uitstroom uit de uitkering en de kansen op de arbeidsmarkt vergroten.